Definicja Wiślany Zalew

Gdzie jest ZALEW WIŚLANY Na północy Polski leży akwen, którego walory gospodarcze, jak i turystyczne dotychczas nie zostały w pełni wykorzystane. Ostatnia wojna nadzwyczajnie okrutnie obeszła się z miejscowościami leżącymi u jego brzegów. Straciły niestety przewarzająca część swojej materii historycznej, a przez podział Zalewu granicą państwową przestały brać udział w gospodarce morskiej. „Granica przyjaźni" drastycznie dzieliła, nie sprzyjały postępowi również rozbudowane wojskowe instalacje czy obszary zamknięte. Te historyczne obciążenia bez pośpiechu odchodzą w przeszłość.Zalew Wiślany cechuje ogromna zmienność krajobrazu: od wspaniałego, niekiedy wysokiego na kilkadziesiąt metrów, wydmowego wału mierzei i świetnej plaży u jego podnóża, przez depresyjne tereny Żuław Wiślanych i Elbląskich aż do wyniosłego na prawie 200 metrów Wzniesienia Elbląskiego po przeciwnej stronie Zalewu. Sam zbiornik jest niestety bardzo płytki (przeciętna głębokość 2,5 metra), zamulony, czyli z mętną wodą - dlatego niezbyt dostępny pośród uprawiających sporty wodne (nawet pośród żeglarzy mimo dobrego wiatru; odwrotnie w zimie - staje się mekką bojerowców). To, co pozostanie nam w pamięci z pobytu nad Zalewem, to zapewne świetlistość przestrzeni uwarunkowana jej rozległością (Zalew jest szeroki na 8-10 kilometrów) i specyfiką pomorskiego, zawsze lekko „mlecznego", światła. Pozostaną również w pamięci interesujące miejsca i ich wspaniałe niekiedy zabytki. Zapoznajmy się z niektórymi (zmierzając od Mierzei Wiślanej wokół Zalewu, aż do Braniewa). Sztandarowym kurortem tego regionu jest Krynica Morska, można do niej również przypłynąć, i to zarówno od strony morza, jak i Zalewu. Leży precyzyjnie w połowie polskiej części półwyspu (najdalej w stronę rosyjskiej granicy leży rybacka wioska Piaski). Miasteczko warte jest odwiedzenia choćby z racji na wspaniałe plaże i latarnię morską. Podróżując na zachód, miniemy obarczone ponurą historią obozu koncentracyjnego Sztutowo. Nieco dalej w wiosce Stegna bardzo ciekawy kościółek z końca XVII wieku, zbudowany systemem ryglowym. Dzięki rarytasowi, barokowym organom, odbywają się w nim latem festiwale muzyki organowej. W tej okolicy, lecz już na terenie Żuław Wiślanych, ciekawe zabytki znajdują się w Nowym Dworze Gdańskim (dom podcieniowy i Muzeum Żuławskie) i w wiosce Orłowo (również dom podcieniowy i gotycki kościół - wieś zasiedlali niegdyś przybyli z Fryzji menonici, pozostał po nich cmentarz). Stąd nad Zalew przejechać musimy poprzez Elbląg, największe miasto regionu. Niegdyś bogate, hanzeatyckie miasto traciło na znaczeniu wspólnie z wypłycaniem się dawnej zatoki i powstaniem mierzei (epoka przemysłowa nieco poprawiła sytuację, ale miasto konkurujące niegdyś z Gdańskiem i Królewcem nie odzyskało dawnego znaczenia). Z dawnych czasów pozostała rekonstruowana nadal starówka i katedra św. Mikołaja zwieńczona wyniosłą wieżą. Ogromną miejscową atrakcją jest zabytkowy kanał kierujący stąd do Ostródy, jego specyfika bazuje na tym, Iż płynie się przez mechanizm śluz i... pochylni (tu się raczej nie płynie, ale zwyczajnie jedzie!).Wracajmy nad Zalew. Następnym miejscem wartym odwiedzenia, choćby w celu obejrzenia dawnego majątku niemieckiego cesarza, jest wioska Kadyny. Pałac architektonicznie wydaje się niewiele interesujący, ciekawsze są oryginalnie połączone zabudowania folwarku, pośród nich znana stadnina koni. Wędrując dalej brzegiem Zalewu, natrafimy na senne Tolkmicko, pośród przedmiotów dawnej zabudowy tego rybackiego miasteczka odznacza się szczególnie gotycki kościół farny z wieżą przykrytą ostrosłupowym dachem. Teraz pora na perłę regionu: Frombork. W zasadzie do tego miasteczka powinno się przypłynąć. Zbliżając się doń, ujrzymy je wtedy na wysokim brzegu (leży gdyż na skraju Wzniesienia Elbląskiego), dostrzeżemy wspaniałą, ceglanoczerwoną gotycką zabudowę wyłaniającą się z zieleni drzew, z w najwyższym stopniu wyniosłymi budowlami wzgórza katedralnego: katedrą, kanoniami, basztami i pałacami biskupimi. Sława miasteczka datuje się od XIX wieku i jest związana z Mikołajem Kopernikiem. Frombork był głównym miejscem jego życia: to raczej tutaj pracował naukowo i tutaj najpewniej jest jego grób (najprawdopodobniej w katedrze, opodal jednego z ołtarzy). Fromborska katedra jest szczególnie godna uwagi. To największy gotycki kościół na Warmii. Trójnawowa, prawie stumetrowa budowla wystawiona w XIV wieku fascynuje własną architekturą. Wnętrze kryje wspaniałe gwiaździste sklepienie. Po oryginalnym wyposażeniu wnętrza pozostał tylko jeden gotycki ołtarz i fragmenty stalli. W obrębie warowni katedralnej jest kilka miejsc związanych z życiem astronoma, kluczowe to Wieża Kopernika. W miejscu (już poza murami warowni), gdzie uczony miał dom i „dostrzegalnię", usytuowana jest aktualnie Kanonia św. Stanisława. Inne ważniejsze obiekty Fromborka to: dawny Pałac Biskupi (aktualnie muzeum), Wieża Radziejowskiego (zawieszone jest w niej wahadło Foucaulta) czy znajdujący się poza terenem wzgórza niezmieniony w formie od trzech wieków szpital św. Ducha.Ostatnią miejscowością, której poświęcimy uwagę, jest Braniewo. Niegdyś było miastem broniącym ujścia spławnej Pasłęki (do XIX wieku było portem morskim). Niestety, mało zostało tutaj z dawnej zabytkowej zabudowy - część obwałowań, niewielka pozostałość zamku biskupiego, basteja i kolegium jezuickie. Dopiero co pieczołowicie odbudowano piękny kościół św. Katarzyny. W północnej części miasta warto zwiedzić Sanktuarium Świętego Krzyża - rokokowy kościół z pysznym wnętrzem z epoki