Ciekawe miejsca geograficzne

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

  • WABASH - rz. w USA, gł. w stanie Indiana; dł. 764 km; wypływa z jez. Grand; pr. dopływ Ohio; połączona kanałami z jez. Erie; przepływa przez m.: Lafayette, Terre Haute
  • WACHSZ - rz. w Tadżykistanie i Kirgistanie; dł. 524 km; powstaje z połączenia Muk-su i Kyzył-su; po połączeniu z rz. Piandż tworzy Amu-darię; elektrownie wodne, największa Nurecka o mocy
  • WACO - m. w USA (Teksas), nad rz. Brazos; 123 tys. mieszk.; przem. lotniczy, szklarski, gumowy, odzieżowy, spożywczy
  • WAD MADANI -
  • WADI, A-lWADI - oaza w pn.-wsch. Algierii, w pn. części Sahary, w pobliżu granicy z Tunezją; 51 tys. mieszk.; uprawa palmy daktylowej
  • Wadowice - To niewielkie małopolskie miasteczko powstało w XIII wieku. Rozwinęło się z małej, położonej między wzgórzami Beskidu Małego osady nad Skawą, w znaczący ośrodek rzemieślniczy i
  • WADOWICE - m. powiatowe w woj. małopolskim, nad Skawą; 20,2 tys. mieszk.; przem. metalowy, maszynowy, spożywczy; ośr. turystyczny; prawa miejskie przed 1327; miejsce urodzenia papieża Jana
  • WADŻDA - Wajdah, fr. Oujda; m. w pn.-wsch. Maroku, przy granicy z Algierią; 888 tys. mieszk.; ośr. adm. prowincji Wadżda; różnorodny przem.; zabytkowe budowle; w pobliżu wydobycie węgla
  • WAG - Vah; rz. w Słowacji; dł. 433 km; powstaje w Kotlinie Liptowskiej z połączenia Białego i Czarnego Wagu; l. dopływ Dunaju; gł. dopływ pr. Orawa; elektrownie wodne; przepływa przez
  • WAGADUGU - fr. Ouagadougou; stol. Burkiny Faso; 1 mln mieszk.; port lotniczy; przem. materiałów budowlanych, włókienniczy, obuwniczy, spożywczy; stol. dawnego państwa Wagadugu
  • WAGGA WAGGA - m. w Australii (Nowa Pd. Walia), nad rz. Murrumbidgee; 56 tys. mieszk.; przem. chemiczny, skórzany, spożywczy
  • WAIKATO - najdłuższa rz. w Nowej Zelandii, na Wyspie Pn.; dł. 425 km; uchodzi do M. Tasmana; przepływa przez jez. Taupo; elektrownie wodne
  • WAIKIKI - słynna plaża na Hawajach (USA), nad O. Spokojnym, w obrębie miejskim Honolulu
  • WAITAKI - rz. w Nowej Zelandii, na Wyspie Pd.; dł. 209 km; powstaje z połączenia rzek: Pukaki i Tekapo; uchodzi do O. Spokojnego; elektrownie wodne
  • WAJGACZ - wyspa rosyjska (Nieniecki Okręg Autonomiczny) na O. Arktycznym, między M. Barentsa a M. Karskim; 3,4 tys. km2; wydobycie rud ołowiu; miejsce łagrów (ośr. pracy przymusowej)
  • WAKAYAMA - m. w Japonii, w środk. części wyspy Honsiu, nad cieśn. Kii (O. Spokojny); 500 tys. mieszk.; ośr. adm. prefektury Wakayama; port handlowy i rybacki; przem. stoczniowy
  • WAKE - atol na O. Spokojnym, na zachód od Hawajów; terytorium zamorskie USA; 7,8 km2, ok. 200 mieszk.; wojskowa baza lotnicza
  • WAKEFIELD - m. w W. Brytanii (Anglia), nad rz. Calder, w zespole miejskim Leeds; 74 tys. mieszk.; przem. maszynowy, chemiczny, wełniany; wydobycie węgla kamiennego; 1460 bitwa między
  • WALENCJA - kraina historyczna (region autonomiczny) we wsch. Hiszpanii, nad M. Śródziemnym; 23,3 tys. km2, 4,3 mln mieszk.; stol. - Walencja; jeden z gł. regionów sadowniczych kraju
  • WALENCJA - Valencia; m. we wsch. Hiszpanii, przy ujściu rz. Turia do M. Śródziemnego; stol. regionu adm. - Walencja; 748 tys. mieszk.; port handlowy i pasażerski; różnorodny przem.; zał
  • WALENCKA, ZATOKA WALENCKA - zat. M. Śródziemnego, u wsch. wybrzeży Hiszpanii; głęb. do 500 m; liczne kąpieliska morskie; porty: Walencja, Castellón de la Plana
  • WALIA - ang. Wales, walijskie Cymru; część składowa Zjednoczonego Królestwa W. Brytanii i Irlandii Pn.; zajmuje pd.-zach. część wyspy W. Brytania i przybrzeżne wyspy; 20,8 tys. km2, 2,9
  • WALLASEY - m. w W. Brytanii (Anglia), na płw. Wirral, w zespole miejskim Liverpoolu, nad M. Irlandzkim; 60 tys. mieszk.; przem. lekki; ośr. wypoczynkowy
  • WALLIS I FUTUNA - terytorium zamorskie Francji w Oceanii (Polinezja); w skład wchodzi grupa wysp Wallis oraz wyspy: Futuna i Alofi; 274 km2, 15,4 tys. mieszk.; stol. - Mata Utu; eksport kopry
  • WALSALL - m. w W. Brytanii (Anglia), w zespole miejskim Birmingham; 176 tys. mieszk.; przem. lotniczy, metalowy, maszynowy, chemiczny, spożywczy; w pobliżu wydobycie węgla kamiennego, rud
  • WALTHAM - m. w USA (Massachusetts), w zespole miejskim Bostonu; 60 tys. mieszk.; przem. elektrotechniczny, elektroniczny, optyczny, precyzyjny (zegarki)
  • WAŁBRZYCH - m. powiatowe w woj. dolnośląskim, w G. Wałbrzyskich; 131 tys. mieszk.; siedziba pow. grodzkiego; przem. maszynowy, elektroniczny, włókienniczy, spożywczy; prawa miejskie przed
  • WAŁBRZYSKIE, GÓRY WAŁBRZYSKIE - pasmo górskie w Sudetach Środk.; dł. 22 km; najwyższy szczyt Chełmiec (wys. 869 m); na stokach lasy liściaste; uzdrowiska: Jedlina-Zdrój, Szczawno Zdrój; złoża węgla kamiennego
  • WAŁCZ - m. powiatowe w woj. zachodniopomorskim, na Pojezierzu Wałeckim, między jez.: Raduń i Zamkowym; 27,2 tys. mieszk.; przem. elektromaszynowy, chemiczny, spożywczy; ośr. turystyczny
  • WAŁDAJ - wyż. w Rosji, w pn.-zach. części Niz. Wschodnioeuropejskiej; dł. 600 km, wys. do 343 m; liczne jeziora; źródła Wołgi i Dwiny; dział wodny między zlewiskami mórz: Bałtyckiego i
  • Wambierzyce - Z wambierzyckiego rynku do barokowej bazyliki prowadzi 57 stopni. Ich liczba jest ponoć nieprzypadkowa i symboliczna - stanowi sumę liczby chórów anielskich, lat przeżytych przez
  • WAN - bezodpływowe jez. we wsch. Turcji, na Wyż. Armeńskiej, na wys. 1646 m; 3760 km2, głęb. do 457 m; zasolenie 1,9%; wyspa Athamar z ormiańskim kościołem; na wsch. brzegu położone m
  • WAN - Van; m. we wsch. Turcji, na wsch. brzegu jez. Wan, na wys. 1725 m; 310 tys. mieszk.; ośr. adm. ilu Wan; przem. cementowy, spożywczy; zał. IX w. p.n.e.; w pobliżu ruiny stolicy
  • WANADZOR - do 1935 Karaklis, do 1992 Kirowakan; m. w pn. Armenii; 148 tys. mieszk.; przem. maszynowy, chemiczny, lekki, spożywczy; uzdrowisko klimatyczne; 1988 ogromne zniszczenia z powodu
  • WARANASI; Benares; m. w pn. Indiach (Uttar Pradeś) - nad Gangesem; 1,4 mln mieszk.; port lotniczy; różnorodny przem. ; jedno z siedmiu świętych miast staroż. Indii, znane jako Kasi; ośr. kultu Śiwy
  • WARANGAL - m. w pd. Indiach (Andhra Pradeś), na wyż. Dekan; 606 tys. mieszk.; ośr. przem. włókienniczego; ośr. wyrobu dywanów
  • WARDAR - gr. Aksios, Wardaris; rz. w Macedonii i Grecji; dł. 420 km; wypływa w górach Szar Płanina; uchodzi do Zat. Salonickiej (M. Egejskie); gł. dopływy pr.: Treska Crna Reka, l
  • WARKALA - fr. Ouargla; m. i oaza w środk. Algierii, na Saharze; 137 tys. mieszk.; przem. metalowy, meblarski; w oazie uprawa zbóż, palmy daktylowej, tytoniu; w pobliżu wydobycie ropy
  • WARMIŃSKO-MAZURSKIE, WARMIŃSKO-MAZURSKIEWOJEWÓDZTW - woj. w pn.-wsch. Polsce, nad M. Bałtyckim, przy granicy z Rosją i Litwą; ośr. adm. - Olsztyn; 24203 km2, 1,4 mln mieszk.; 49 miast, 19 powiatów, 2 miasta na prawach pow
  • WARNA - m. we wsch. Bułgarii, nad M. Czarnym; 315 tys. mieszk.; port morski; różnorodny przem.; ośr. turystyczny; uzdrowisko; zabytkowe budowle; 1444 miejsce śmierci Władysława III (
  • WARRI - m. w pd.-zach. Nigerii (stan Bendel), w delcie Nigru; 520 tys. mieszk.; port wywozu ropy naftowej; przem. metalowy, meblarski, rafineryjny, spożywczy; w pobliżu wydobycie ropy
  • WARRINGTON - m. w W. Brytanii (Anglia), nad rz. Mersey i Kanałem Manchesterskim; 84 tys. mieszk.; przem. maszynowy, elektrotechniczny, włókienniczy, chemiczny, hutnictwo aluminium; od 1968 m
  • WARSZAWA - stol. Polski, na Niz. Środkowomazowieckiej, nad Wisłą; 1,7 mln mieszk.; siedziba urzędu woj. mazowieckiego; port lotniczy; różnorodny przem.; centrum gospodarczo-finansowe kraju
  • WARSZAWA – ŁAZIENKI - Do Łazienek Królewskich w Warszawie tłumy ciągną zwłaszcza w upalne, letnie dni. Bujna roślinność, woda i staroświecki urok klasycystycznych budowli pozwalają odetchnąć od
  • WARSZAWA – POWĄZKI - Można nazwać to charakterystyczną cechą polskich losów – miasta burzono z kretesem, kraj cały szedł w ruinę, a cmentarze nie tylko że zostawały, ale rozrastały się i
  • WARSZAWA – STARE MIASTO - Warszawskie Stare Miasto to najosobliwsza ze starówek. Zrujnowana w czasie II wojny światowej, odbudowana ogromnym wysiłkiem niemal od podstaw, w 1980 roku wpisana została na
  • Warszawa - Starówka - Przybysze, zwłaszcza z zagranicy, z niedowierzaniem, a czasem z lekkim rozczarowaniem wysłuchują informacji o tym, że w czasie II wojny światowej warszawskie Stare Miasto w
  • WARSZAWSKA, KOTLINA WARSZAWSKA - pn. część Niz. Środkowomazowieckiej; obniżenie u zbiegu dolin: Wisły, Narwi i Bugu; tarasy zalewowe; Puszcza Kampinoska; Jez. Zegrzyńskie; gł. m. Warszawa
  • WARTA - rz., pr. najdłuższy dopływ Odry; dł. 808 km; źródła we wsi Kromołów, na Wyż. Krakowsko-Częstochowskiej; gł. dopływy pr.: Widawka, Ner, Noteć, l.: Prosna, Obra; przez Noteć i
  • WARWICK - m. w W. Brytanii (Anglia), nad rz. Avon; 124 tys. mieszk.; przem. samochodowy, maszynowy, spożywczy; zabytkowe budowle
  • WARWICK - m. w USA, (Rhode Island), nad zat. Narragansett (O. Atlantycki), w zespole miejskim Providence; 88 tys. mieszk.; przem. metalowy, maszynowy, włókienniczy; rzemiosło (wyrób
  • WASATCH - pasmo górskie w G. Skalistych w USA, w stanach Utah i Idaho; dł. ok. 350 km; najwyższy szczyt Timpanogos (wys. 3660 m); u podnóża W. Jez. Słone i jez. Utah
  • WASH, THE WASH - zat. M. Północnego, u środk. wybrzeża Anglii; dł. 35 km, szer. u wejścia 24 km, głęb. do 44 m; uchodzą rz.: Ouse, Nene, Welland, Witham; porty: King´s Lynn, Boston
  • WASHITA - rz. w pd. części USA (Oklahoma); dł. 880 km; wypływa na W. Równinach; l. dopływ Red
  • WASIUGAN - rz. w azjatyckiej części Rosji; dł. 1082 km; l. dopływ Obu; przepływa przez bagna Wasiuganje
  • WASZYNGTON - Washington; stol. USA, nad rz. Potomac; 575 tys. mieszk.; port dostępny dla statków morskich, lotniczy; 3 porty lotnicze; różnorodny przem.; ośr. turystyczny; prawa miejskie
  • WASZYNGTON - Washington; stan w pn.-zach. części USA, nad O. Spokojnym; 176,5 tys. km2, 6,2 mln mieszk.; stol. - Olympia; G. Nadbrzeżne i G. Kaskadowe; stan przem.-rolniczy; region
  • WATERBURY - m. w USA (Connecticut), nad rz. Naugatuck; 110 tys. mieszk.; przem. metalowy, chemiczny, precyzyjny, hutnictwo metali nieżelaznych
  • WATERLOO - m. w Kanadzie (Ontario), w zespole miejskim Kitchener; 71 tys. mieszk.; przem. maszynowy, elektrotechniczny, włókienniczy
  • WATERLOO - m. w USA (Iowa), nad rz. Cedar, nad rz. Cedar; 69 tys. mieszk.; przem. maszynowy, spożywczy
  • WATYKAN - państwo kościelne w zach. części Rzymu, na Wzgórzach Watykańskich; 0,44 km2, 1 tys. mieszk.; jednostka monetarna - lir włoski (od 2002 - euro); siedziba papieża, centrum urzędów
  • WAUKEGAN - m. w USA (Illinois), nad jez. Michigan, w zespole miejskim Chicago; 89 tys. mieszk.; port śródlądowy; przem. metalowy, maszynowy, chemiczny, materiałów budowlanych
  • WAUKESHA - m. w USA (Wisconsin), w zespole miejskim Milwaukee; 66 tys. mieszk.; przem. spożywczy, hutnictwo metali; kamieniołomy wapienia
  • WˇBRZE¬NO - m. powiatowe w woj. kujawsko-pomorskim, na Pojezierzu Chełmińskim, nad jez.: Sitno, Frydek, Zamkowym; 14,1 tys. mieszk.; przem. metalowy, chemiczny, odzieżowy, spożywczy; ośr
  • WDA - Czarna Woda; rz. na Pojezierzu Południowopomorskim; dł. 198 km; wypływa z jez. Krążno; l. dopływ dolnej Wisły; przepływa przez liczne jeziora i Bory Tucholskie; gł. dopływy pr.:
  • WDZYDZE - grupa jezior na Pojezierzu Południowopomorskim, w pow. kościerzyńskim, woj. pomorskie, na wys. 133 m; 1655 ha, głęb. do 68 m; obejmuje 5 jez.: Wdzydze, Radolne, Gołuń, Jelenie
  • WEDDELLA, MORZE WEDDELLA - część O. Atlantyckiego w Antarktyce; 2,9 mln km2, w tym 570 tys. km2 pod lodowcami szelfowymi Filchnera i Larsena, głęb. do 6820 m; zasolenie 3,4%; wyspy: Berknera, Korffa; zimą
  • WEIHAI - Wejhaj, do 1949 Wejhajwej; m. na wsch. wybrzeżu Chin (Shandong), nad M. Żółtym; 110 tys. mieszk.; port wojenny; przem. gumowy, włókienniczy, spożywczy
  • WEIMAR - m. w Niemczech (Turyngia), na przedgórzu Lasu Turyńskiego; 62 tys. mieszk.; przem. maszynowy, elektroniczny, precyzyjny (zegarki); ośr. turystyczny; zabytkowe budowle
  • WEJHEROWO - m. powiatowe w woj. pomorskim, nad Redą; 45,5 tys. mieszk.; przem. cementowy, lekki, drzewny; prawa miejskie 1650
  • WELD - strefa wewnętrznych wyżyn w Rep. Pd. Afryki i Lesotho; dzieli się na: Wysoki Weld (wys. 1200-2000 m), Środk. Weld (wys. do 900 m), Niski Weld (wys. 300-800 m); złoża platyny
  • WELKOM - m. w środk. części Republiki Pd. Afryki, w prowincji Wolne Państwo; 248 tys. mieszk.; lotnisko; przem. chemiczny, drzewny, spożywczy; ośr. regionu wydobycia złota i rud uranu
  • WELLANDZKI, KANAŁ WELLANDZKI - kanał śródlądowy w Kanadzie; dł. 44,4 km, szer. 24,4 m, głęb. 9,1 m; łączy jez.: Erie z Ontario; budowany w latach 1824-1829; stanowi część Drogi Wodnej Św. Wawrzyńca
  • WELLINGTON - stol. Nowej Zelandii, na pd. wybrzeżu Wyspy Północnej, nad Cieśn. Cooka; 164 tys. mieszk.; port morski i lotniczy; ośr. finansowy; przem. środków transportu, chemiczny
  • WELS - m. w pn. Austrii (Górna Austria), nad rz. Traun; 57 tys. mieszk.; przem. metalowy, maszyn rolniczych, odzieżowy; zabytkowe budowle
  • WEŁTAWA - Vltava; rz. w Czechach; dł. 435 km; wypływa w Szumawie; najdłuższy l. dopływ Łaby; gł. dopływ pr. Sazawa, l. - Berounka; żeglowna w dolnym biegu; przepływa przez Pragę
  • WENECJA - Venezia; m. w pn.-wsch. Włoszech, nad M. Adriatyckim, położona na 118 wyspach; 268 tys. mieszk.; stol. regionu Wenecja Euganejska; port handlowy i 2 porty lotnicze; różnorodny
  • WENECJA EUGANEJSKA - Veneto; region autonomiczny i kraina historyczna w pn.-wsch. Włoszech, nad M. Adriatyckim; 18,4 tys. km2, 4,5 mln mieszk.; stol. - Wenecja; na zach. jez. Garda; turystyka
  • WENECKA, ZATOKA WENECKA - zat. M. Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji; dł. ok. 100 km, szer. u wejścia 87 km, głęb. do 34 m; na pn.-wsch. Zat. Triesteńska; kąpieliska morskie; uchodzą
  • WENER - Vänern; jez. w pd. Szwecji, w zapadlisku tektonicznym, na wys. 44 m; 5585 km2, głęb. do 98 m; trzecie pod względem wielkości w Europie; liczne wyspy; wypływa rz. Göta; stanowi
  • WENEZUELA - państwo w Ameryce Pd., nad M. Karaibskim i O. Atlantyckim; w skład terytorium wchodzą przybrzeżne wyspy; 912 tys. km2, 23,9 mln mieszk.; stol. - Caracas i inne gł. m.: Maracaibo
  • WENEZUELSKA, ZATOKA WENEZUELSKA - zat. M. Karaibskiego u wybrzeży Wenezueli, między płw.: Paraguana a Guajira; dł. 230 km, szer. u wejścia 98 km, głęb. do 71 m; połączona cieśn. z jez. Maracaibo; rafy koralowe
  • WENZHOU - Wenczou; m. w Chinach (Zhejiang), nad M. Wschodniochińskim; 756 tys. mieszk.; port handlowy i rybacki; różnorodny przem.; rzemiosło
  • WERONA - Verona; m. w pn.-wsch. Włoszech (Wenecja Euganejska), nad Adygą; 245 tys. mieszk.; ośr. adm. prowincji Werona; różnorodny przem.; ośr. turystyczny; zał. V lub IV w. p.n.e
  • WERRA - rz. w Niemczech; dł. 276 km; po połączeniu z rz. Fuldą tworzy Wezerę
  • WERSAL - m. we Francji, w zespole miejskim Paryża; 82 tys. mieszk.; ośr. adm. departamentu Yvelines; daw. siedziba królów francuskich; ośr. turystyczny; zabytkowe budowle; 1919 pokój z
  • WESEL - m. w Niemczech (Nadrenia Pn.-Westfalia), u ujścia rz. Lippe do Renu; 62 tys. mieszk.; port śródlądowy; przem. maszynowy, elektrotechniczny, szklarski, precyzyjny
  • WEST PALM BEACH - m. w USA (Floryda), nad O. Atlantyckim; 89 tys. mieszk.; port rybacki i lotniczy; przem. lotniczy, spożywczy; kąpielisko morskie
  • WESTON-SUPER-MARE - m. w W. Brytanii (Anglia), nad zat. Kanału Bristolskiego; 73 tys. mieszk.; przem. obuwniczy, farmaceutyczny; kąpielisko morskie
  • WETAR - wyspa indonezyjska w Molukach Pd.; 3,6 tys. km2; słabo zaludniona; lasy tropikalne
  • WETTER - Vättern; jez. w pd. Szwecji, w zapadlisku tektonicznym, na wys. 88 m; 1912 km2, głęb. do 119 m; przechodzi Kanał Gotyjski; odpływ przez rz. Motala do M. Bałtyckiego
  • WETZLAR - m. w Niemczech (Hesja), nad rz. Lahn; 51 tys. mieszk.; przem. precyzyjno-optyczny (firma Leitz), elektrotechniczny (Philips), hutnictwo żelaza; wydobycie rud żelaza; prawa
  • WEWNĘTRZNE MORZE JAPOŃSKIE - część O. Spokojnego, między japońskimi wyspami: Kiusiu, Sikoku i Honsiu; 18 tys. km2, głęb. do 241 m; zasolenie 3-3,4%; liczne wyspy; połączone cieśninami z oceanem i Cieśn
  • WEWNĘTRZNE, NIZINY WEWNĘTRZNE - Równiny Centralne, Interior Plains; obszar nizin i płaskowyżów w USA, między Wielkimi Równinami, Appalachami i Niz. Zatokową; 800 tys. km2; wys. 100-400 m; obejmują góry
  • WEWNĘTRZNE, WYŻYNY WEWNĘTRZNE - Interior Uplands; wewnętrzna strefa obniżeń w Kordylierach Pn., w Kanadzie, między G. Skalistymi i G. Nadbrzeżnymi; wys. 800-1500 m; gł. rz.: Fraser, Nechako; jeziora
  • WEZERA - Weser; rz. w Niemczech; dł. 440 km; powstaje z połączenia Fuldy i Werry; uchodzi estuarium do M. Północnego; gł. dopływ pr. Aller, l. - Hunte; przepływa przez Bremę, dokąd
  • Wędrujące wydmy - Piaszczyste wydmy występują w wielu okolicach Polski, ale tylko na Pobrzeżu Słowińskim są to wydmy wędrujące. Najbardziej znane, nazywane czasem madwinami, znajdują się
  • WĘGIERSKA, MAŁA NIZINA WĘGIERSKA - Kisalföld; część Niz. Środkowodunajskiej, na Węgrzech, między Alpami, Dunajem i Lasem Bakońskim; region rolniczy; hodowla bydła
  • WĘGIERSKA, WIELKA NIZINA WĘGIERSKA - Alföld; część Niz. Środkowodunajskiej, na Węgrzech, w dorzeczu Cisy; wys. 85-120 m; gł. rz.: Dunaj, Cisa, Samosz, Keresz; wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego; region
  • WĘGORAPA - ros. Angrapa; rz. w Polsce, na Pojezierzu Mazurskim i w Rosji (obw. kaliningradzki); dł. 140 km (w Polsce 44 km); wypływa z jez. Mamry; l. źródłowe ramię Pregoły; przepływa
  • WĘGORZEWO - m. powiatowe w woj. warmińsko-mazurskim, nad Węgorapą; 12 tys. mieszk.; drobny przem.; ośr. turystyczny i sportów wodnych; prawa miejskie 1571; zamek krzyżacki
  • Węgorzewo - gród nad Węgorapą - Dzieje miasta sięgają I połowy XIV wieku, gdy wokół krzyżackiej warowni powstała osada, której później nadano prawa miejskie i nazwę Angerburg, obowiązującą do 1945 roku. Do XIX
  • WĘGRÓW - m. powiatowe w woj. mazowieckim, nad Liwcem; 13 tys. mieszk.; przem. elektrotechniczny, spożywczy; prawa miejskie 1441; zajazd, tzw. Dom Gdański; 1863 zwycięska bitwa powstańców
  • WĘGRY - państwo w środk. Europie; 93 tys. km2, 10,1 mln mieszk.; stol. - Budapeszt i inne gł. m.: Debreczyn, Miszkolc, Pecz; jednostka monetarna - forint; ok. 70% pow. kraju stanowią
  • WˇGROWIEC - m. powiatowe w woj. wielkopolskim, na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wełną; 24,2 tys. mieszk.; przem. maszynowy, drzewny, spożywczy; prawa miejskie przed 1381; zespół klasztorny
  • WHITE - rz. w USA, w stanach Arkansas i Missouri; dł. 1110 km; pr. dopływ Missisipi; zbiorniki retencyjne (Table Rock, Bull Shoals)
  • WIA¬MA - m. w Rosji (obw. smoleński), nad rz. Wiaźmą; 58 tys. mieszk.; przem. maszynowy, elektrotechniczny, lekki, chemiczny; zabytkowe budowle
  • WIATKA - rz. w europejskiej części Rosji; dł. 1314 km; wypływa w Wale Górnokamskim; pr. dopływ Kamy; przepływa przez m. Kirow
  • WICHITA - m. w USA (Kansas), nad rz. Arkansas; 378 tys. mieszk.; zakłady koncernu lotniczego - Boeing Airplane; przem. maszynowy, elektroniczny, szklarski, odzieżowy; zał. 1864
  • WICHITA FALLS - m. w USA (Teksas), nad rz. Wichita; 112 tys. mieszk.; przem. maszynowy, elektroniczny, szklarski, odzieżowy; w regionie wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego
  • WICKO - jez. przybrzeżne na Wybrzeżu Słowińskim, w pow. sławieńskim, woj. zachodniopomorskie, na wys. 0,1 m; 1059 ha, głęb. do 6,1 m (kryptodepresja); daw. zat. morska; przepływa
  • WID¬AJANAGAR - m. w Indiach (Andhra Pradeś); 205 tys. mieszk.; przem. skórzany, jutowy; zabytkowe budowle; stol. dawnego państwa Widźajanagara (Widźajanagar)
  • WID¬AJAWADA - ang. Vijayavada, do 1949 Bezwada; m. w pd. Indiach (Andhara Pradeś), w pobliżu ujścia Kryszny do Zat. Bengalskiej; 866 tys. mieszk.; port rzeczny; przem. włókienniczy
  • WIDAWA - rz. na Niz. Śląskiej; dł. 103 km; wypływa z Wału Trzebnickiego; pr. dopływ środk. Odry; gł. dopływy pr.: Świerzna, Oleśnica; przepływa przez Wrocław, Namysłów
  • WIDIN - Widyn, rzym. Bononia; m. w pn.-zach. Bułgarii, nad Dunajem;, przy granicy z Rumunią; 57 tys. mieszk.; ośr. adm. okręgu Widim; port rzeczny; przem. maszynowy, chemiczny
  • WIEDEŃ - Wien; stol. Austrii i kraju związkowego Dolna Austria, nad Dunajem; 1,5 mln mieszk.; port lotniczy; różnorodny przem.; zabytkowe budowle, m.in. katedra Św. Stefana; europejska
  • WIEDEŃSKA, KOTLINA WIEDEŃSKA - zapadlisko tektoniczne w Austrii, między Karpatami a Alpami, w środk. dorzeczu Dunaju; region przem.-rolniczy; źródła mineralne; wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego; gł. m
  • WIEDEŃSKI, LAS WIEDEŃSKI - Wienerwald; pasmo górskie w Austrii, w pn.-wsch. części Alp; najwyższy szczyt Schöpfl (wys. 893 m); region turystyczno-wypoczynkowy mieszk. Wiednia
  • Wieliczka - Wielicka kopalnia to osobliwość na światową skalę nawet wśród podobnego typu zabytków - czynna jest nieprzerwanie od czasów średniowiecza i nadal eksploatowane są tutejsze zasoby
  • WIELICZKA - m. powiatowe w woj. małopolskim; 18,2 tys. mieszk.; kopalnia soli wpisana na listę UNESCO; uzdrowisko i ośr. turystyczny; prawa miejskie 1290
  • WIELICZKA – KOPALNIA SOLI - Wszystko zaczęło się w średniowieczu, kiedy to kandydatka na żonę księcia Bolesława Wstydliwego, węgierska królewna Kinga, zapragnęła dostać w posagu coś, czym mogłaby obdarować
  • WIELIKA - Wielikaja; rz. w europejskiej części Rosji; dł. 430 km; uchodzi do Jez. Pskowskiego; przepływa przez Psków
  • WIELIMIE - jez. w pow. szczecineckim, woj. zachodniopomorskie, w obrębie m. Szczecinek; 1865 ha, głęb. do 5,5 m; 10 wysp; przepływa Gwda; ośr. sportów wodnych
  • WIELKA BAHAMA - wyspa na O. Atlantyckim, w archipelagu Bahamy, w składzie państwa Bahamy; 1,1 tys. km2, 50 tys. mieszk.; uprawa trzciny cukrowej, ananasów, bananów; region turystyczny
  • WIELKA BRYTANIA - United Kingdom; państwo w Europie Zach., na Wyspach Brytyjskich; w skład wchodzą: Pn. Irlandia, Walia, Szkocja i Anglia oraz wyspy: Hebrydy, Szetlandy, Orkady, Anglesey i inne (
  • WIELKA BRYTANIA - wyspa na O. Atlantyckim, w Europie; 230 tys. km2; od Francji oddzielona cieśn. La Manche, a od Płw. Skandynawskiego M. Północnym; cały obszar zajmuje państwo W. Brytania
  • WIELKA KOTLINA - obszar wyżynno-górzysty w USA, w Kordylierach Środk., między Sierra Nevada a G. Skalistymi; 550 tys. km2; najwyższy szczyt Wheeler Peak (wys. 3980 m), w pasmie Snake; w pd.-zach
  • WIELKA PUSTYNIA PIASZCZYSTA - pustynia w zach. Australii, między Pustynią Gibsona a wyż. Kimberley; ok. 360 tys. km2; część środk. kamienista; słone bagna; roczne opady 200-500 mm
  • WIELKA PUSTYNIA SŁONA - pustynia piaszczysta w USA (Utah), we wsch. części W. Kotliny; dł. ok. 240 km, szer. do 80 km; prawie całkowicie pozbawiona roślinności; stanowi część plejstoceńskiego jez
  • WIELKA PUSTYNIA WIKTORII - pustynia w zach. Australii (Australia Zach.); ok. 300 tys. km2; roczne opady 120-250 mm; wysychające słone jeziora; we wsch. części rezerwat ludności rdzennej
  • WIELKA RAFA KORALOWA - największe zgrupowanie bariery koralowej na Ziemi, na M. Koralowym, wzdłuż pn.-wsch. wybrzeża Australii; dł. ok. 2000 km, szer. 2-150 km; większość raf znajduje się pod wodą
  • WIELKANOCNA, WYSPA WIELKANOCNA - chilijska wyspa wulkaniczna na O. Spokojnym, w Polinezji; 162,5 km2, 2,2 tys. mieszk.; ruiny osiedla; zespół ok. 600 kamiennych posągów (wys. 1-22 m); znalezione drewniane
  • WIELKI BASEN ARTEZYJSKI - jeden z największych podziemnych zbiorników wodnych na Ziemi, w Australii, między Wielkimi G. Wododziałowymi i Wyż. Zachodnią; ok. 1750 tys. km2; ok. 20 tys. studni artezyjskich
  • WIELKI ERG WSCHODNI - pustynia piaszczysta na Saharze, w Algierii i Tunezji; 110 tys. km2; wys. wydm do 200 m; liczne oazy; wody podziemne; w oazach uprawa warzyw, zbóż, daktyli
  • WIELKI ERG ZACHODNI - pustynia piaszczysta w pn. części Sahary, w Algierii; 70 tys. km2; wody podziemne; liczne oazy; liczne doliny rzek okresowych; jedno z najgorętszych miejsc na Ziemi
  • WIELKI KANAŁ - Yunhe; najdłuższy kanał żeglowny w Chinach; dł. 1782 km; biegnie z Pekinu do portu w mieście Hangzhou; budowany od V w. p.n.e. do XVIII w
  • WIELKI KANION - głęboki jar w USA (Arizona), na Wyż. Kolorado, w środk. biegu rz. Kolorado; dł. 350 km, szer. 8-25 km, głęb. do 1800 m; powstał w wyniku erozji wgłębnej rz. Kolorado; malownicze
  • WIELKI SYRT - wyż. w Rosji, między rz.: Ural i Wołga; wys. do 405 m; roślinność stepowa
  • WIELKI SZOTT - bezodpływowe jez. okresowe w środk. Tunezji, na wys. 16 m; dł. 120 km, szer. 60 km; wypełnione wodą w porze deszczowej (zima)
  • WIELKIE ABACO - wyspa na O. Atlantyckim (archipelag Bahamy), w państwie Bahamy; 2 tys. km2, 14 tys. mieszk.; uprawa bananów
  • WIELKIE GÓRY WODODZIAŁOWE - łańcuch górski wzdłuż wsch. wybrzeża Australii i na Tasmanii; dł. ok. 4000 km, szer. do 640 km; najwyższy szczyt Góra Kościuszki (wys. 2228 m); lasy eukaliptusowe; turystyka
  • WIELKIE JEZIORA - grupa 5 jezior pochodzenia tektoniczno-polodowcowego w USA i Kanadzie; obejmuje jez.: Górne, Huron, Michigan, Erie, Ontario; stanowią największy na Ziemi akwen słodkowodny
  • WIELKIE ŁUKI - m. w Rosji (obw. pskowski), nad rz. Łować; 116 tys. mieszk.; przem. maszynowy, elektrotechniczny, lekki, drzewny
  • WIELKIE ROWY AFRYKAŃSKIE - system rowów tektonicznych we wsch. Afryce, na Wyż. Wschodnioafrykańskiej; rozciągają się od obniżenia rz. Zambezi do pd. krańca M. Czerwonego; dzieli się na trzy zasadnicze
  • WIELKIE RÓWNINY - Wielka Równina Prerii; obszar wyżynny w USA i Kanadzie, między rz. Saskatchewan Pn. (Kanada) a środk. biegiem Rio Grande (USA); najwyższy szczyt Black Hills (wys. 2207 m); dł
  • WIELKIE TYRNOWO - Tyrnowo; m. w Bułgarii, nad Jantrą, na przedgórzu Bałkanów; 66 tys. mieszk.; przem. elektrotechniczny, włókienniczy, spożywczy; rzemiosło artystyczne; ośr. turystyczny
  • WIELKOPOLSKIE, WIELKOPOLSKIEPOJEZIERZE - pd. część Pojezierzy Południowobałtyckich, między środk. Wisłą a Odrą; najwyższe wzniesienie Bukowiec (wys. 227 m); ok. 1000 jezior, największe Gopło; dzieli się na 3 pojezierza
  • WIELKOPOLSKIE, WIELKOPOLSKIEWOJEWÓDZTWO - woj. w środk.-zach. Polsce; ośr. adm. - Poznań; 29826 km2, 3,4 mln mieszk.; 109 miast, 31 powiatów, 4 miasta na prawach pow. grodzkiego, 226 gmin i 5517 wsi; obszar gł. nizinny
  • WIELUŃ - m. powiatowe w woj. łódzkim; 25,2 tys. mieszk.; przem. drzewny, spożywczy; prawa miejskie 1283; zachowane fragmenty murów miejskich; zespoły klasztorne: Bernardynek, Paulinów
  • WIENTIAN - stol. Laosu, na l. brzegu rz. Mekong, przy granicy z Tajlandią; 201 tys. mieszk.; największe m. i ośr. gospodarczy kraju; port rzeczny i lotniczy; różnorodny przem.; rzemiosło
  • WIEPRZ - rz., pr. dopływ środk. Wisły; dł. 303 km; gł. dopływy pr.: Wolica, Wojsławka, Tyśmienica, l.: Por, Giełczew, Bystrzyca; przepływa przez m.: Krasnystaw, Łęczną, Lubartów, Dęblin
  • WIEPRZA - rz. na Pojezierzu Zachodniopomorskim i Pobrzeżu Koszalińskim; dł. 112 km; wypływa na Pojezierzu Bytowskim; uchodzi do M. Bałtyckiego; gł. dopływ l. Grabowa; przepływa przez
  • WIEPRZ-KRZNA, KANAŁ WIEPRZ-KRZNA - kanał melioracyjny w woj. lubelskim; dł. 140 km; odprowadza część wód Wieprza do Krzny Pd.; oddany do użytku 1961
  • WIERCHOJAŃSKIE, GÓRY WIERCHOJAŃSKIE - góry w Rosji (Jakucja), między Leną a Janą; dł. 1200 km, wys. do 2389 m; stanowią dział wodny między dorzeczami Jeny, Indygirki i Leny; w dolnym piętrze lasy modrzewiowe; tundra
  • WIERUSZÓW - m. powiatowe w woj. łódzkim, nad Prosną; 9 tys. mieszk.; przystań rzeczna; przem. odzieżowy, meblarski; prawa miejskie 1368-1870 i od 1919; klasztor Paulinów
  • WIERZCHOWSKA GÓRNA, WIERZCHOWSKA GÓRNAJASKINIA - jaskinia w pn.-zach. stoku wzgórza Berdo, na Wyż. Olkuskiej (woj. małopolskie); dł. 950 m; 3 otwory wejściowe; szczątki kości zwierząt z okresu plejstocenu; pomnik przyrody; w
  • WIERZYCA - rz. na Pojezierzu Wschodniopomorskim; wypływa ze Wzgórz Szymbarskich; l. dopływ dolnej Wisły; dł. 151 km; przepływa przez kilka jezior; elektrownie wodne; gł. dopływ l. Wietcisa
  • WIESBADEN - m. w Niemczech, nad Renem; 273 tys. mieszk.; stol. kraju związkowego Hesja; port rzeczny; przem. maszynowy, chemiczny, środków transportu; uzdrowisko; średniow. Visibada (
  • Wieś Klon - Spacerując po Klonie, wsi na Równinie Kurpiowskiej, można rzec: Wsi spokojna, wsi wesoła... Wszak to najcenniejszy w regionie kompleks zabudowy drewnianej z końca XIX wieku
  • WIETŁUGA - rz. w europejskiej części Rosji; dł. 889 km; wypływa w Uwałach Pn.; l. dopływ Wołgi; przepływa przez m. Wietługa
  • WIETNAM - państwo w Azji Pd.-Wsch., na Płw. Indochińskim, nad M. Południowochińskim; w skład terytorium wchodzą przybrzeżne wyspy, największe: Cat Ba, Cai Bau, Phu Quoc; 331,7 tys. km2
  • WIGAN - m. w W. Brytanii (Anglia), nad rz. Douglas; 85 tys. mieszk.; przem. chemiczny, włókienniczy, papierniczy, spożywczy
  • WIGHT - wyspa brytyjska w cieśn. La Manche, u wybrzeży Anglii; 381 km2, 127 tys. mieszk.; region turystyczno-wypoczynkowy; uprawa warzyw, drzew owocowych
  • WIGRY - jez. rynnowe na Równinie Augustowskiej, na pn. krańcu Puszczy Augustowskiej, w woj. podlaskim; 2187 ha, głęb. do 73 m; 18 wysp, największe: Ostrów, Ordów; przepływa Czarna
  • WIKTORIA - stan w pd.-wsch. Australii; 227,6 tys. km2, 4,9 mln mieszk.; stol. - Melbourne; G. Śnieżne; elektrownie cieplne i wodne; wydobycie węgla brunatnego, ropy naftowej, gazu ziemnego
  • WIKTORII, JEZIORO WIKTORII - Ukerewe; największe jez. w Afryce, w Kenii, Tanzanii i Ugandzie, na wys. 1134 m; 68800 km2, głęb. do 80 m; 1410 wysp, największa Ukerewe; uchodzą rz.: Kagera, Mara; wypływa Nil
  • WIKTORII, WODOSPAD WIKTORII - Mosicatunga; wodospad na rzece Zambezi, na granicy Zambii i Zimbabwe; wys. 120 m, szer. 1800 m; w pd. części park narodowy
  • WIKTORII, WYSPA WIKTORII - nizinna wyspa kanadyjska na O. Arktycznym, w Archipelagu Arktycznym; 217,3 tys. km2, ponad 0,5 tys. mieszk
  • WIKTORII, ZIEMIA WIKTORII - część obszaru Antarktydy Wsch., między M. Rossa a Ziemią Wilkesa; lądolód do wys. 2500 m; najwyższy szczyt Góra Listera (wys. 4025 m); pasmo górskie Olympus; jez.: Vanda i
  • WILDERA, GÓRA WILDERA - podwodna góra na O. Spokojnym, w Basenie Środkowopacyficznym, na głęb. 5 m
  • WILHELMINY, GÓRY WILHELMINY - pasmo górskie w Surinamie, na Wyż. Gujańskiej; dł. 100 km; najwyższy szczyt Juliana Top (wys. 1280 m); lasy równikowe
  • WILHELMSHAVEN - m. w Niemczech (Dolna Saksonia), nad M. Północnym; 88 tys. mieszk.; port naftowy; baza marynarki wojennej; przem. stoczniowy, rafineryjny, chemiczny; kąpielisko; 1945 zajęcie
  • WILIA - ros. i białorus. Wilija, lit. Neris; rz. na Białorusi i Litwie; dł. 510 km; pr. dopływ Niemna; gł. dopływ pr. Święta; miejscami żeglowna; przepływa przez Wilno, Kowno
  • WILKESA, ZIEMIA WILKESA - część Antarktydy Wsch. nad O. Indyjskim, między Wybrzeżem Królowej Marii a Wybrzeżem Adeli; lądolód 1500-2000 m; lodowce szelfowe; stacje naukowe
  • WILLEMSTAD - stol. Antyli Holenderskich, w pd. części wyspy Curaçao, nad M. Karaibskim; 62 tys. mieszk.; port handlowy i lotniczy; przem. stoczniowy, petrochemiczny; kąpielisko morskie i ośr
  • WILMINGTON - m. w USA (Delaware), nad rz. Delaware; 76 tys. mieszk.; port rzeczny; przem. maszynowy, lotniczy, petrochemiczny, samochodowy; zabytkowe budowle z okresu kolonialnego
  • WILMINGTON - m. w USA (Karolina Pn.), nad O. Atlantyckim; 80 tys. mieszk.; port handlowy; przem. elektrotechniczny, włókienniczy, chemiczny, spożywczy; zabytkowe budowle z okresu
  • WILNO - ros. Wilnius; stol. Litwy, przy ujściu rz. Wilejki do Wilii; 549 tys. mieszk.; port lotniczy; różnorodny przem.; zabytkowe budowle, zachowane fragmenty murów obronnych z tzw
  • WILSONS PROMONTORY - przylądek w Australii wysunięty w Cieśn. Bassa; w najdalej na pd. wysunięty punkt kontynentu
  • WILUJ - rz. w azjatyckiej części Rosji; dł. 2650 km; najdłuższy l. dopływ Leny; gł. dopływy - pr. Czona, l.: Marcha, Tiung; zamarza na ok. 7 miesięcy; zbiornik retencyjny; elektrownia
  • WINDAWA - Venta; rz. na Litwie i Łotwie; dł. 346 km; wypływa na Wysoczyźnie Żmudzkiej; uchodzi do Zat. Ryskiej
  • WINDERMERE - jez. w W. Brytanii, największe w Anglii, w G. Kumbryjskich; 16 km2, głęb. do 64 m
  • WINDHJA - pasmo górskie w Indiach, w pn. części wyż. Dekan; dł. ok. 1000 km, wys. do 881 m; lasy monsunowe z drzewem tekowym
  • WINDHOEK - Windhuk; stol. Namibii, w środk. części kraju, na wys. 1650 m; 231 tys. mieszk.; port lotniczy; różnorodny przem.; zał. 1890; w pobliżu bogate złoża rud miedzi
  • WINDSOR - m. w Kanadzie (Ontario), nad rz. Detroit (naprzeciw m. Detroit w USA); 273 tys. mieszk.; port rzeczny i lotniczy; ośr. przem. samochodowego (General Motors, Ford)
  • WINNICA - Winnycia; m. obwodowe na Ukrainie, nad Bohem, na Wyż. Wołyńsko-Podolskiej; 344 tys. mieszk.; przem. maszynowy, precyzyjny, lekki, chemiczny, spożywczy; zał. XIV w.; prawa
  • WINNIPEG - m. w środk. Kanadzie; 636 tys. mieszk.; stol. prowincji Manitoba; przem. metalowy, maszyn rolniczych, spożywczy; zał. 1738 przez Francuzów
  • WINNIPEG - jez. w pd. Kanadzie (Manitoba), na wys. 217 m; 24387 km2, głęb. do 214 m; liczne wyspy, największa Reindeer; uchodzą rz.: Red, Saskatchewan, Winnipeg; wypływa Rz. Nelson
  • WINNIPEGOSIS - jez. w pd. Kanadzie (Manitoba), na wys. 253 m; 5374 km2, głęb. do 254 m; liczne wyspy i półwyspy; uchodzi rz. Red Deer; wypływa rz. Dauphin
  • WINSTON-SALEM - m. w USA (Karolina Pn.), w zespole miejskim Greensboro; 197 tys. mieszk.; przem. elektrotechniczny, gumowy, włókienniczy, tytoniowy, spożywczy
  • WINTERTHUR - rzym. Vitudurum; m. w pn.-wsch. Szwajcarii, w kantonie Zurych; 92 tys. mieszk.; przem. metalowy, maszynowy, elektrotechniczny; ośr. turystyczny; zabytkowe budowle
  • WIRGINIA - stan we wsch. części USA, nad O. Atlantyckim; 105,6 tys. km2, 7,4 mln mieszk.; stol. - Richmond; Appalachy; lasy liściaste; uprawa kukurydzy, tytoniu; wydobycie węgla kamiennego
  • WIRGINIA ZACHODNIA - stan w USA w Appalachach; 62,8 tys. km2, 1,8 mln mieszk.; stol. - Charleston; lasy zajmują ok. 80% pow. stanu; region turystyczny; wydobycie węgla kamiennego, ropy naftowej
  • WIRUNGA - wulkaniczna grupa górska w W. Rowie Zach. (Wielkie Rowy Afrykańskie), na granicy Demokratycznej Republiki Konga, Ruandy i Ugandy; 8 wulkanów, w tym 2 czynne; najwyższy Karisimbi
  • WISCONSIN - rz. w USA (Wisconsin); dł. 690 km; l. dopływ Missisipi; elektrownie wodne; przepływa przez m. Portage
  • WISCONSIN - stan w pn.-środk. części USA, nad jez.: Górnym i Michigan; 145,4 tys. km2, 5,8 mln mieszk.; stol. - Madison; ok. 8,5 tys. jezior; lasy zajmują ok. 45% pow. stanu; region
  • Wisła - Wisła, kilkunastotysięczne miasteczko w Beskidzie Śląskim, obejmuje 33 przysiółki rozsiane na obszarze ponad 112 km kw. Dziechcinka, Głębce, Czarne, Malinka, Jawornik, Gościejów
  • Wisła - Środkowa Wisła – od ujścia Sanu po Płock – to ostatni w Europie prawie nie uregulowany odcinek tej wielkiej rzeki. Wały zabezpieczające przyległe tereny przed przyborami wód Wisły
  • WISŁA - największa rz. w Polsce; dł. 1047 km; wypływa ze stoków Baraniej Góry; uchodzi deltą do M. Bałtyckiego; gł. dopływy pr.: Soła, Dunajec, San, Wieprz, Bug; l.: Nida, Pilica, Bzura
  • WISŁOK - rz., l. dopływ dolnego Sanu; dł. 205 km; wypływa w Beskidzie niskim; gł. dopływy pr.: Stobnica, Mleczka, l. Morawa; zbiornik retencyjny w Besku; przepływa przez Rzeszów, Krosno
  • WISŁOKA - rz., pr. dopływ górnej Wisły; dł. 164 km; wypływa w Beskidzie Niskim; gł. dopływy pr.: Jasiołka, Wielopolka, l. - Ropa; przepływa przez Mielec, Jasło, Dęblin
  • WISMAR - m. w Niemczech (Meklemburgia-Pomorze Przednie), nad Zat. Wismarską (Zat. Meklemburska); 45 tys. mieszk.; port handlowy i rybacki; przem. stoczniowy, metalowy, spożywczy
  • WIŚAKHAPATNAM - m. w pd.-wsch. Indiach (Andhra Pradeś), nad Zat. Bengalską; 1 mln mieszk.; port handlowy; przem. stoczniowy, rafineryjny, włókienniczy, spożywczy; hutnictwo żelaza; zabytkowe
  • WIŚLANA, MIERZEJA WIŚLANA - pas piasków i wydm, na Pobrzeżu Gdańskim, w Polsce i w obw. kaliningradzkim (Rosja); rozciąga się od Gdańska po Bałtyjsk; dł. ok. 90 km, szer. 1-2 km; oddziela Zalew Wiślany od
  • WIŚLANY, ZALEW WIŚLANY - zat. M. Bałtyckiego w Polsce i Rosji (obw. kaliningradzki), oddzielona Mierzeją Wiślaną od Zat. Gdańskiej; dł. 91 km, szer. 9 km, głęb. do 5 m; uchodzą rz.: Elbląg, Szkarpawa
  • WITBANK - m. w pn.-wsch. części Republiki Pd. Afryki (Mpumalanga); 200 tys. mieszk.; przem. chemiczny, hutnictwo żelaza i chromu; ośr. największego zagłębia węglowego w kraju
  • WITEBSK - Wiciebsk, ros. Witiebsk; m. w pn.-wsch. Białorusi, nad Dźwiną; 353 tys. mieszk.; port rzeczny; przem. maszynowy, elektroniczny, lekki, drzewny, spożywczy; wzmiankowany 1021
  • WITIM - rz. w azjatyckiej części Rosji, w Zabajkalu; dł. 1978 km; pr. dopływ Leny; wypływa od źródeł Witimkan; w dorzeczu wydobycie złota, miki
  • WITIMSKA, WYŻYNA WITIMSKA - płaskowyż w azjatyckiej części Rosji, w Zabajkalu, w dorzeczu Witimu; wys. 1200-1600 m; wygasłe wulkany; tajga modrzewiowa
  • WITTEN - m. w Niemczech (Nadrenia Pn.-Westfalia), w Zagłębiu Ruhry; 104 tys. mieszk.; przem. maszynowy, środków transportu, chemiczny, hutnictwo żelaza
  • WITWATERSRAND - góry w Rep. Pd. Afryki; wys. do 1768 m; miejsce, skąd bierze swój początek rz. Limpopo jako Rz. Krokodyla
  • WKRA - rz. na Niz. Północnomazowieckiej; dł. 249 km; wypływa z Garbu Lubawskiego; pr. dopływ Narwi; w górnym biegu Nida, środk. - Działdówka; gł. dopływy - pr. Raciążnica, l.: Mławka
  • WŁADYKAUKAZ - Dzaudżykau, 1954-1990 Ordżonikidze; m. w europejskiej części Rosji, nad Terekiem; 318 tys. mieszk.; stol. Osetii Pn.; przem. maszynowy, elektrotechniczny, precyzyjny, hutnictwo
  • WŁADYMIR - Władimir; m. obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Klaźmą; 339 tys. mieszk.; przem. maszynowy, środków transportu, chemiczny, lekki; zał. 1108; zabytkowe budowle, Złote
  • Władysław Orkan - Najsłynniejszą gorczańską postacią był Władysław Orkan (1875-1930), pisarz, dzięki któremu w literaturze polskiej utrwalił się obraz podgorczańskiej wsi. Tak jak Żeromski opisał
  • Władysławowo - To stolica regionu, znana przede wszystkim z Ośrodka Przygotowań Olimpijskich Cetniewo z nowoczesnym basenem i bogatą ofertą zabiegów odnowy biologicznej. Tuż obok, w prowadzącej
  • WŁADYWOSTOK - m. w Rosji, nad zat. Złoty Róg (M. Japońskie); 619 tys. mieszk.; stol. Kraju Nadmorskiego; port morski i lotniczy; przem. stoczniowy, maszynowy, lekki, spożywczy; zał. 1860
  • WŁOCHY - Italia; państwo w pd. Europie, w basenie M. Śródziemnego; w skład terytorium wchodzą liczne wyspy, największe: Sycylia, Sardynia, Wyspy Toskańskie i inne oraz San Marino
  • WŁOCŁAWEK - m. powiatowe w woj. kujawsko-pomorskim, w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą; 122 tys. mieszk.; siedziba pow. grodzkiego; port rzeczny; różnorodny przem.; zapora; prawa miejskie 1261
  • WŁOCŁAWSKIE, JEZIORO WŁOCŁAWSKIE - zbiornik retencyjny na Wiśle, we Włocławku; 7040 ha wykorzystywany w celach przeciwpowodziowych i do zaopatrzenia Włocławka w wodę; elektrownia wodna o mocy 162 MW
  • WŁODAWA - m. powiatowe w woj. lubelskim, nad Bugiem; 14 tys. mieszk.; drobny przem.; prawa miejskie przed 1525
  • WŁOSZCZOWA - m. powiatowe w woj. świętokrzyskim; 11,1 tys. mieszk.; przem. drzewny; prawa miejskie 1539-1870 i od 1916
  • WNIEBOWSTˇPIENIA, WYSPA WNIEBOWSTˇPIENIA - Ascension; wyspa wulkaniczna na O. Atlantyckim, należąca do Św. Heleny (terytorium zależne W. Brytanii); 88 km2, 1,2 tys. mieszk.; uprawa zbóż, warzyw, drzew owocowych
  • WODOGRZMOTY MICKIEWICZA - grupa 3 wodospadów w Tatrach Wysokich, na potoku Roztoki; obejmują wodospady: Wyżni, Pośredni, Niżni o wys. 10 m. każdy
  • Wodospad Szklarki - Potok Szklarka wypływa spod Śląskiego Grzbietu i w swym dolnym biegu, przed połączeniem z Kamienną, na granicy gmin Szklarska Poręba i Piechowice płynie wspaniałym, granitowym
  • WODZISŁAW ŚLˇSKI - m. powiatowe w woj. śląskim, w Rybnickim Okręgu Węglowym; 50,5 tys. mieszk.; przem. materiałów budowlanych, chemiczny, drzewny, spożywczy; wydobycie węgla kamiennego; sanatorium
  • WOGEZY - Vosges; góry we wsch. Francji; najwyższy szczyt Grand Ballon (wys. 1423 m); lasy iglaste; winnice; region turystyczny i sportów zimowych
  • Wojnów - Z dala od wielkomiejskiej dżungli, na łagodnych wzgórzach wśród pól leży wieś Wojnowo. Panującą tu gościnność i aurę sielskości doceniali turyści jeszcze przed wojną. Wieś
  • WOJWODINA - region autonomiczny w pn.-wsch. Serbii i Czarnogórze; 21,5 tys. km2, 2,1 mln mieszk.; ośr. adm. - Nowy Sad; gł. region rolniczy kraju; hodowla bydła, trzody chlewnej
  • WOLFENBÜTTEL - m. w Niemczech (Dolna Saksonia); 55 tys. mieszk.; przem. elektrotechniczny, chemiczny, spożywczy; zabytkowe budowle; muzeum Dyla Sowizdrzała
  • WOLFSBURG - m. w Niemczech (Dolna Saksonia), w pobliżu Kanału Śródlądowego; 120 tys. mieszk.; przem. samochodowy (Volkswagen)
  • Wolin - Wolin jest największą polską wyspą, o powierzchni 256 km2. Od wyspy Uznam oddziela go Świna, a od lądu stałego rzeka Dziwna. Do cesarskich kurortów niemieckich Ahlbeck
  • Wolin - Wolin to największa polska wyspa, o powierzchni 265 km2. Jej północno­‑zachodnia część wraz z pasem wód przybrzeżnych Bałtyku i rozlewiskami delty Świny jest chroniona jako
  • WOLIN - przybrzeżna wyspa na M. Bałtyckim, między Zat. Pomorską a Zalewem Szczecińskim, w woj. zachodniopomorskim; 265 km2; lasy mieszane; turystyka; kąpieliska morskie; uzdrowisko
  • WOLLASTON - jez. w środk. Kanadzie (Saskatchewan), na wys. 408 m; 2681 km2; uchodzi rz. Geikie, wypływa - Cochrane
  • WOLLOMOMBI - wodospad na rzece Wollomombi, w Australii (Nowa Pd. Walia), w Wielkich G. Wododziałowych; wys. 482 m - najwyższy w Australii
  • WOLLONGONG - m. w Australii (Nowa Pd. Walia), nad M. Tasmana; 272 tys. mieszk.; przem. metalowy, chemiczny, energetyczny; największy australijski ośr. hutnictwa żelaza, huta miedzi
  • WOLOS - m. we wsch. Grecji, nad Zat. Pagasejską (M. Egejskie); 84 tys. mieszk.; ośr. adm. nomosu Magnisja; port rybacki i promowy; przem. metalowy, cementowy, włókienniczy
  • WOLSK - m. w Rosji (obw. saratowski), nad Zbiornikiem Wołgogradzkim, na Wołdze; 70 tys. mieszk.; przem. cementowy, meblarski
  • WOLSZTYN - m. powiatowe w woj. wielkopolskim, między jez.: Berzyńskim i Wolsztyńskim; 14,1 tys. mieszk.; przem. metalowy, meblarski, spożywczy; prawa miejskie 1458; park etnograficzny
  • WOLTA - rz. w Burkinie Faso i Ghanie; dł. 1600 km; powstaje z połączenia Białej i Czarnej Wolty; uchodzi deltą do Zat. Gwinejskiej; gł. dopływy - pr.: Pru, Sene, Afram, l.: Daka, Oti
  • WOLVERHAMPTON - m. w W. Brytanii (Anglia), w zespole miejskim Birmingham; 2258 tys. mieszk.; przem. maszynowy, środków transportu, elektrotechniczny, chemiczny, spożywczy
  • WOLWI - jez. w pn. Grecji, w obniżeniu tektonicznym u nasady Płw. Chalcydyckiego; 76 km2
  • WOŁCHOW - daw. Wołchowstroj; m. w europejskiej części Rosji (obw. petersburski), nad rz. Wołchow; 50 tys. mieszk.; przem. cementowy, chemiczny, hutnictwo aluminium
  • WOŁCHOW - rz. w pn.-zach. Rosji; dł. 224 km; wypływa z jez. Ilmen; uchodzi do jez. Ładoga; przepływa przez m.: Wołchow, Nowogród Wielki
  • WOŁGA - staroż. Rha, średniow. Itil; najdłuższa rz. Europy, w Rosji; dł. 3530 km; wypływa na Wałdaju; uchodzi deltą do M. Kaspijskiego; ok. 200 dopływów, gł. - Kama, Oka; połączona
  • WOŁGA-DON, KANAŁ WOŁGA-DONŻEGLOWNY - droga wodna w europejskiej części Rosji; łączy Wołgę z Donem; dł. 101 km; zbudowany 1948-1952
  • WOŁGODOŃSK - m. w europejskiej części Rosji (obw. rostowski), w pobliżu Rostowa, nad Cymliańskim Zbiornikiem Wodnym; 177 tys. mieszk.; port rzeczny; przem. maszynowy, chemiczny
  • WOŁGOGRAD - do 1925 Carycyn, 1925-1961 Stalingrad; m. obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą; 1,3 mln mieszk.; port lotniczy; różnorodny przem.; zał. 1589; 1942-1943 bitwa
  • WOŁOGDA - m. obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rz. Wołogdą; 305 tys. mieszk.; przem. maszynowy, lekki, spożywczy; wzmiankowana 1147; zabytkowe budowle
  • WOŁOMIN - m. powiatowe w woj. mazowieckim; 37,4 tys. mieszk.; przem. szklarski; prawa miejskie 1919; w XV w. wieś Wolunino
  • WOŁOSKA, NIZINA WOŁOSKA - Niz. Naddunajska; obszar nizinny w pd. Rumunii, między Dunajem a Karpatami; gł. rz.: Jiu, Aluta, Ardżesz, Jałomica; region rolniczy; wydobycie ropy naftowej; gł. m. Bukareszt
  • WOŁÓW - m. powiatowe w woj. dolnośląskim, na Niz. Śląskiej; 12,1 tys. mieszk.; przem. drzewny, spożywczy; prawa miejskie przed 1288; zamek książąt oleśnickich; stol. księstwa
  • WOŁYŃSKO-PODOLSKA, WOŁYŃSKO-PODOLSKAWYŻYNA - wyż. na Ukrainie, między Dnieprem a Dniestrem; wys. do 471 m (Gołogóry); lasy dębowe; region rolniczy; gł. m.: Lwów, Tarnopol, Winnica; złoża węgla kamiennego, siarki
  • WOŁŻSK - m. w europejskiej części Rosji (rep. Mari), nad Zbiornikiem Samarskim na Wołdze; 61 tys. mieszk.; przem. celulozowo-papierniczy, drzewny
  • WOŁŻSKI - m. w europejskiej części Rosji (obw. wołgogradzki), nad Wołgą; 289 tys. mieszk.; port rzeczny; przem. metalowy, maszynowy, petrochemiczny, chemiczny, materiałów budowlanych
  • WONSAN - m. we wsch. części Korei Pn., nad M. Japońskim; 361 tys. mieszk.; ośr. adm. prowincji Kangwon; port handlowy i rybacki; przem. stoczniowy, taboru kolejowego, włókienniczy
  • WORCESTER - m. w USA (Massachusetts), nad rz. Blackstone; 176 tys. mieszk.; przem. metalowy, maszynowy, elektrotechniczny, włókienniczy, odzieżowy
  • WORCESTER - m. w W. Brytanii (Anglia), nad rz. Severn; 86 tys. mieszk.; ośr. adm. hrabstwa Hereford and Worcester; różnorodny przem.; ; 1651 zwycięstwo armii O. Cromwella nad wojskami
  • WORCESTER - m. w Rep. Pd. Afryki, w Prowincji Przylądkowej Zach.; 96 tys. mieszk.; przem. włókienniczy, winiarski; ośr. sportów zimowych; w regionie uprawa winorośli
  • WORKUTA - m. w Rosji (Komi), nad rz. Workutą; 84 tys. mieszk.; port lotniczy; przem. cementowy; wydobycie węgla kamiennego; prawa miejskie 1943; miejsce zesłania polskich jeńców wojennych
  • WORMACJA - Worms; m. w Niemczech (Nadrenia-Palatynat), nad Renem; 81 tys. mieszk.; port rzeczny; przem. metalowy, maszynowy, chemiczny, winiarski; ośr. turystyczny; zabytkowe budowle; od
  • WORONEŻ - Woronież; m. obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rz. Woroneż; 986 tys. mieszk.; port lotniczy; przem. lotniczy, maszynowy, elektroniczny, farmaceutyczny, lekki, spożywczy
  • WORONEŻ - Woronież; rz. w europejskiej części Rosji; dł. 520 km od źródeł Dolnego Woroneżu; l. dopływ Donu; przepływa przez m.: Woroneż, Lipieck
  • WORSKŁA - Worskla; rz. w Rosji i na Ukrainie; dł. 464 km; wypływa na Wyż. Środkoworosyjskiej; l. dopływ Dniepru; przepływa przez m.: Achtyrka, Połtawa; 1399 klęska armii litewsko
  • WÖRTHER - największe jez. w Kotlinie Klagenfurckiej, w Austrii (Karyntia); 19,3 km2, głęb. do 85 m
  • WORTHING - m. w W. Brytanii (Anglia), nad cieśn. La Manche; 99 tys. mieszk.; przem. spożywczy; ośr. wypoczynkowy; kąpielisko morskie
  • WOSKRESEŃSK - m. w Rosji (obw. moskiewski), nad rz. Moskwa; 79 tys. mieszk.; przem. maszynowy, cementowy, chemiczny, lekki
  • WOTKIŃSK - m. w europejskiej części Rosji (Udmurcja); 102 tys. mieszk.; przem. maszynowy, precyzyjny, drzewny; muzeum P. Czajkowskiego
  • WRACA - m. w pn.-zach. Bułgarii, na przedgórzu Bałkanów; 69 tys. mieszk.; przem. chemiczny, włókienniczy, drzewny, spożywczy; w pobliżu wydobycie gazu ziemnego
  • WRANGLA, GÓRY WRANGLA - wulkaniczne pasmo górskie na Alasce, w USA; pn.-zach. przedłużenie G. Św. Eliasza; dł. 150 km; najwyższy szczyt Bona (wys. 5044 m); czynne wulkany; lodowce; Park Narodowy Wrange
  • WRANGLA, WYSPA WRANGLA - rosyjska wyspa na O. Arktycznym (Czukocki Okręg Autonomiczny); 7,3 tys. km2; w środk. części góry do wys. 1096 m; lodowce górskie; rezerwat przyrody; stacja polarna
  • WROCŁAW - m. woj. na Niz. Śląskiej, nad Odrą; 640 tys. mieszk.; siedziba urzędu woj. dolnośląskiego; port rzeczny i lotniczy; największy ośr. gospodarczy, kulturalny i naukowy pd.-zach
  • WROTA CYLICYJSKIE - przełomowa dolina rz. Tarsus w górach Taurus, w Turcji; głęb. do 1800 m; przechodzi szosa i linia kolejowa Ankara-Adana
  • WRZEŚNIA - m. powiatowe w woj. wielkopolskim, na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wrześnicą; 29,3 tys. mieszk.; przem. metalowy, elektrotechniczny, precyzyjny, chemiczny; prawa miejskie przed
  • WSCHODNI, GŁÓWNY KANAŁ WSCHODNI - kanał żeglowny i nawadniający na Węgrzech, na Wielkiej Niz. Węgierskiej; dł. 97 km; łączy Cisę z rz. Berettyó; zbudowany 1949-1959
  • WSCHODNIOAFRYKAŃSKA, WSCHODNIOAFRYKAŃSKAWYŻYNA - obszar wyżynny we wsch. Afryce; ok. 4 mln km2; obejmuje wyżyny: Somalijską, Abisyńską, Jez. Wiktorii, Wielkie Rowy Afrykańskie, niziny: Mozambicką i Somalijską
  • WSCHODNIOBAŁTYCKIE, WSCHODNIOBAŁTYCKIEPOBRZEŻA - pas nizin nadmorskich, rozciągający się od Zat. Gdańskiej po Zat. Fińską; na terenie Polski tylko Niz. Staropruska
  • WSCHODNIOBAŁTYCKIE, WSCHODNIOBAŁTYCKIEPOJEZIERZA - obszar pojezierzy, stanowiący wsch. przedłużenie Pojezierzy Południowobałtyckich; obejmuje obszar ostatniego zlodowacenia; rozciąga się od doliny Pasłęki na Litwę, Łotwę
  • WSCHODNIOCHIŃSKIE, MORZE WSCHODNIOCHIŃSKIE - część O. Spokojnego, między Chinami a wyspami: Riukiu i Kiusiu; 836 tys. km2, głęb. do 2999 m; zasolenie do 3,5%; wyspy, rafy koralowe; uchodzi Jangcy; gł. porty: Szanghaj
  • WSCHODNIOEUROPEJSKA, WSCHODNIOEUROPEJSKANIZINA - jedno z największych obszarów nizinnych na Ziemi, rozciągająca się od Wisły po Ural; wys. do 471 m; depresja 28 m p.p.m.; gł. rz.: Wołga, Dniestr, Don, Dwina, Peczora, Niemen
  • WSCHODNIOINDYJSKI, GRZBIET WSCHODNIOINDYJSKI - podwodny grzbiet górski na dnie O. Indyjskiego; dł. ok. 4,6 tys. km; rozciąga się między Zat. Bengalską a Basenem Południowoaustralijskim; głęb. nad grzbietem 507-1007 m; po
  • WSCHODNIOKOREAŃSKIE, WSCHODNIOKOREAŃSKIEGÓRY - góry w Korei Pd. i Korei Pn.; dł. 500 km; najwyższy szczyt Dziri-san (wys. 1915 m); w pn. części pasmo G. Diamentowych
  • WSCHODNIOPACYFICZNE, WSCHODNIOPACYFICZNEWZNIESIENI - Albatros; podwodny grzbiet w pd.-wsch. części dna O. Spokojnego; dł. ok. 11 tys. km; rozciąga się od rozłamu Eltanin do Zat. Kalifornijskiej; wznosi się 1000-4000 m nad dnem
  • WSCHODNIOPOMORSKIE, WSCHODNIOPOMORSKIEPOJEZIERZE - pn.-wsch. część Pojezierzy Południowobałtyckich; obejmuje pojezierza: Kaszubskie, Starogardzkie; jez.: Jeziorak, Narie, Drwęckie; najwyższe wzniesienie Wieżyca (wys. 329 m)
  • WSCHODNIOSERBSKIE, GÓRY WSCHODNIOSERBSKIE - góry we wsch. Serbii i Czarnogórze; wys. do 1560 m; lasy bukowe; wydobycie rud miedzi, żelaza, węgla
  • WSCHODNIOSYBERYJSKIE, WSCHODNIOSYBERYJSKIEMORZE - część O. Arktycznego u wybrzeży Syberii, między Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla; 913 tys. km2, głęb. do 915 m; zasolenie 1-3%; wyspy: Ajon, Niedźwiedzie, De Longa
  • WSCHODNIOTRACKA, NIZINA WSCHODNIOTRACKA - Niz. Dolnotracka; wsch. część Niziny Trackiej w Grecji i Turcji
  • WSCHOWA - m. powiatowe w woj. lubuskim; 15,1 tys. mieszk.; przem. metalowy, maszynowy, drzewny, spożywczy; prawa miejskie 1273; zabytkowe budowle
  • WUHAN - m. w środk. Chinach, u ujścia rz. Hu-szuej do Jangcy; 4,5 mln mieszk.; ośr. adm. prowincji Hubei; największy port śródlądowy kraju; różnorodny przem.; powstał 1954 z połączenia
  • WUHU - m. w Chinach (Anhui), nad rz. Jangcy; 710 tys. mieszk.; port rzeczny dostępny dla statków morskich; przem. maszynowy, precyzyjny, włókienniczy, spożywczy
  • WUPPERTAL - m. w Niemczech (Nadrenia Pn.-Westfalia), nad rz. Wupper; 368 tys. mieszk.; przem. metalowy, maszynowy, elektrotechniczny, włókienniczy; utworzone 1929 z połączenia miast: Barmen
  • WÜRZBURG - m. w Niemczech (Bawaria), nad Menem; 128 tys. mieszk.; port rzeczny; przem. metalowy, maszynowy, elektrotechniczny, winiarski; w regionie uprawa winorośli; ośr. turystyczny
  • WYBORG - 1918-1940 Viipuri; m. w pn.-zach. Rosji (obw. petersburski), nad Zat. Fińską; 80 tys. mieszk.; port morski; przem. maszynowy, stoczniowy, materiałów budowlanych; kąpielisko
  • WYBRZEŻE KOŚCI SŁONIOWEJ - państwo w Afryce, nad Zat. Gwinejską; 322,5 tys. km2, 18,3 mln mieszk.; stol. - Jamusukro i inne gł. m.: Abidżan, Bouaké; jednostka monetarna - frank CFA; obszar wyżynno
  • WYCZEGDA - rz. w europejskiej części Rosji; dł. 1130 km; wypływa ze stoków Timanu; najdłuższy pr. dopływ Dwiny; przepływa przez m.: Syktywkar, Kotłas
  • Wygiełzów - Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie powstał w 1968 roku jako oddział Muzeum w Chrzanowie. Dziś skansen jest instytucją samorządową. Ukazuje kulturę ludową południowo
  • WYGONOWSKIE, JEZIORO WYGONOWSKIE - jez. na Białorusi, na Podlesiu Prypeckim; 26 km2, głęb. do 2,3 m
  • WYGOZIERO - zbiornik wodny w Rosji (Karelia), na Płw. Skandynawskim; stanowi część Kanału Białomorsko-Bałtyckiego; 1250 km2
  • WYKSA - m. w europejskiej części Rosji (obw. niżnienowogrodzki); 61 tys. mieszk.; przem. maszynowy, hutnictwo żelaza
  • WYOMING - stan w zach. części USA, w G. Skalistych; 253,3 tys. km2, 500 tys. mieszk.; stol. - Cheyenne; góry do wys. 4207 m; gł. rz.: Nrth Platte, Bighorn; rolnictwo; parki narodowe
  • WYSOKIE MAZOWIECKIE - m. powiatowe w woj. podlaskim, nad Brokiem; 9 tys. mieszk.; przem. spożywczy; prawa miejskie przed 1492-1870 i od 1919
  • WYSPA WOLIN - Podziwiać w Polsce wyspę to rzadkość, a tych znacznie oddalonych od stałego lądu brak zupełnie. Największą i najciekawszą polską wyspą jest położony przy zachodnim wybrzeżu Wolin
  • WYSPY DZIEWICZE STANÓW ZJEDNOCZONYCH - grupa ok. 60 wysp w Małych Antylach, na M. Karaibskim (terytorium zależne USA); 354 km2, 120 tys. mieszk.; stol. - Charlotte Amalie; gł. wyspy: Saint Croix, Saint Thomas, Saint
  • WYSZKÓW - m. powiatowe w woj. mazowieckim, nad Bugiem; 27,2 tys. mieszk.; przem. meblarski, spożywczy; letnisko; prawa miejskie 1501-1870 i od 1919
  • WYSZNI WOŁOCZOK - m. w Rosji (obw. twerski), na Wałdaju; 58 tys. mieszk.; przem. szklarski, lekki; fabryka pianin
  • Wyżyna Krakowsko-Częstochowska - Między Krakowem a Częstochową znajduje się kraina lasów, łagodnych pagórków, piaszczystych siedlisk jałowców i wapiennych ostańców skalnych o
  • Wyżyna Śląska - zamek w Siewierzu - Zamek w Siewierzu nie należy do budowli położonych na jurajskim szlaku Orlich Gniazd, ale jest za to jednym z ciekawiej usytuowanych. Nie na wapiennych skałach, lecz na specjalnie
  • Wzgórza Szeskie - Północno-wschodniej Polsce matka natura nie poskąpiła atutów, czego dowodem jest unikalność Mazur Garbatych, nazywanych „mazurskimi górami" od silnie pofałdowanej rzeźby terenu

Definicje z geografii.

Lekcja geografii.